Treść medyczna-informacje medycyna.

Bakteryjne zapalenie wsierdzia, z pu­nktu widzenia przebiegu klinicznego, mo­że mieć charakter burzliwy, ciężki, ostry,
tak jak to bywa w ciężkim ogólnoustrojowym zakażeniu z wysoką gorączką. Chory czuje bardzo duże osłabienie, ma bardzo szybką akcję serca, z trudem się porusza i łatwo się męczy.
Proces o charakterze szczególnie złośli­wym może się toczyć bardziej skrycie, przewlekle. Jest zazwyczaj następstwem wcześniejszego przebycia jakiegoś zaka­żenia, np. w czasie drobnych zabiegów chirurgicznych, ginekologicznych lub sto­matologicznych. Bakterie, które podczas tych zabiegów przedostaną się do krwi, usadawiają się na zastawkach (zwykle wcześniej zmienionych przez proces reu­matyczny lub w wyniku wad wrodzo­nych), powodując odkładanie się włók-nika i tworzenie się uszypułowanych, jak­by polipowatych, tworów. Następstwem tego są: gorsza ruchomość zastawek, róż­norakie zniekształcenia i wady w zakresie ich czynności, tzw. szmery patologiczne stwierdzane przez lekarzy w czasie osłuchiwania serca.

Zapalenie wsierdzia
Termin ten oznacza proces zapalny we wsierdziu. Z punktu widzenia przyczyn powstawania oraz mechanizmów rozwoju wyróżniamy bakteryjne zapalenie wsier­dzia i reumatyczne zapalenie wsierdzia. Bakteryjne zapalenie wsierdzia jest prze­ważnie jedną ze składowych ogólnoust-rojowego zakażenia zwanego posocznicą. Jest ono wywołane zazwyczaj przez bar­dzo zjadliwe bakterie, z którymi na skutek osłabionych sił odpornościowych orga­nizm nie bardzo może sobie poradzić. Pro­ces zapalny obejmuje zwykle zarówno wsierdzie ścienne, jak i zastawki. Na za­stawkach powstają różnorakie nacieki za­palne w postaci nieregularnych wyniosło­ści (mikroropnie), doprowadzające do owrzodzeń, przedziurawień i tym samym do różnorakich zniekształceń zastawek, czyli do powstania wad serca, dających możność wysłuchania szmerów patologi­cznych. We krwi takich chorych krążą zwykle drobnoustroje chorobotwórcze, które można wyhodować na odpowied­nich pożywkach.

Z punktu widzenia anatomicznej lokaliza­cji zmian zapalnych w sercu możemy wy­różniać:
zapalenie wsierdzia; proces zapalny obejmuje wtedy warstwę wewnętrzną, tj. błonę wewnętrzną, wyścielającą ja­my serca i (lub) płatki zastawek, zapalenie sierdzia, czyli właściwego
mięśnia sercowego; proces zapalny do­tyczy warstwy środkowej, tj. tkanki mię­śniowej serca wraz z mięśniami brodawkowatymi,   podtrzymującymi   płatki zastawek,zapalenie osierdzia; proces zapalny dotyczy warstwy, czyli błony zewnętrz­nej serca, tworzącej tzw. worek osier­dziowy, któryma kształt czepca i osłania właściwy mięsień sercowy od zewnątrz.
W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy długotrwałym procesie chorobowym, stan zapalny może obejmować dwie, a nawet wszystkie trzy warstwy serca i wówczas mówimy o zapaleniu wsierdzia i sierdzia lub sierdzia i osierdzia, lub też całego serca.

Choroby zapalne serca
Mianem tym obejmujemy stany chorobo­we serca powstałe na tle zakaźnym (bak­teryjnym, wirusowym)  lub toksycznym, np. w następstwie działania jadów bak­teryjnych w przebiegu chorób zakaźnych, reakcji alergiczno-hiperergicznej, wyzwo­lonej przez istniejące w organizmie ognis­kowe   zakażenie   paciorkowcowe   (np. w migdałkach, jajnikach, zębach zgorzeli­nowych itp.), na tle zaburzeń przemiany materii, lub też procesów chorobowych powstałych w następstwie różnych zmian składu środowiska wewnętrznego. Proces zapalny z punktu widzenia klinicz­nego może powstać nagle i mieć klinicznie przebieg ostry, lub też rozwijać się wolniej lub skrycie i trwać długotrwale jako zapa­lenie podostre lub przewlekłe.

Opanowanie krwotoku
Każda rana krwawi na skutek przerwania tkanek i uszkodzenia naczyń krwionoś­nych. Wynaczyniona krew bardzo szybko krzepnie, a przecięte naczynia kurczą się. W związku z tym zwykle krwawienie z rany wkrótce ustaje, a w każdym razie wydatnie się zmniejsza. Do powstania skrzepu po­trzeba trochę czasu, dlatego krwawienie trzeba opanować przez odpowiednie uciś-nięcie rany za pomocą opatrunku ucis­kowego lub przez nałożenie opaski ucis­kowej. Oczywiście sam ucisk nie wystar­czy, jeżeli nie powstał w ranie skrzep, który zatrzymuje krwawienie. W przypadku krwawienia z żył lub z mniej­szych i średnich tętnic zakłada się opat­runek uciskowy. Polega on na położeniu bezpośrednio na powierzchnię rany grub­szej warstwy jałowej gazy, następnie waty, którą mocno przybandażowujemy, najle­piej opaską elastyczną. W czasie zakłada­nia opatrunku uciskowego kończynę nale­ży unieść ku górze. Ucisk nie może jednak być zbyt silny, aby nie wywołał zasinienia lub zblednięcia palców, które powinny pozostać różowe i ciepłe. Dobrze założony opatrunek uciskowy powinien zatrzymać każde krwawienie.
W przypadku niezwykle gwałtownego krwawienia na kończynie można zastoso­wać opaskę uciskową (ryć. 1). Jej celem jest tak silne zaciśnięcie wszystkich naczyń powyżej miejsca zranienia, aby wstrzymać natychmiast dopływ krwi do obwodowej części kończyny.

Do opanowania krwotoku nadaje się najlepiej mankiet pneumatyczny, który w warunkach doraźnej pomocy nie zawsze jest dostępny, lub szeroka, ok. 10 cm, taśma gumowa, np. z dętki rowerowej. W żadnym wypadku nie wolno używać sznurów, drutu, pasków i innych cienkich i nieelastycznych mate­riałów, gdyż mogą one nie tylko głęboko uszkodzić tkanki w miejscu ucisku, ale spowodować nieodwracalny skurcz tętni­cy.
Przed założeniem taśmy ramię lub udo należy owinąć poczwórnie złożoną chustą lub serwetą. Taśmę najpierw rozciąga się silnie rękami, a następnie tak rozciągniętą owija się dookoła kończyny, rozciągając ją wciąż silnie, aż do chwili, gdy początek opaski będzie dostatecznie przytrzymany. Decydujące powinno być pierwsze obwi­nięcie, a następne, aczkolwiek powinny być również silnie rozciągnięte, służą jedy­nie do przytrzymywania pierwszego. Koń­cową część taśmy gumowej podkłada się pod ostatnie nieco luźniej założone ob­winięcie. Dowodem właściwego założenia opaski jest ustanie krwotoku i zblednięcie kończyny.

Przyspieszenie pracy serca. Często­skurcz rozpoznajemy wtedy, gdy częstość rytmu zatokowego wynosi  powyżej 90 ewolucji na minutę. Może być następst­wem stresu, podniecenia psychicznego, obciążenia organizmu — a tym samym i układu krążenia — fizycznym wysiłkiem, wzmożonego napięcia nerwowego układu współczulnego. Przyspieszenie zatokowe wyzwolone stresem lub wzmożoną pobu­dliwością nerwową ustępuje po usunięciu przyczyny stresującej  lub  po  środkach ogólnie uspokajających. Nie wymaga in­terwencji lekarskiej, zwłaszcza w trybie pilnym.  W każdym przypadku wymaga jednak oceny lekarskiej i podjęcia leczenia przyczynowego.Wykształcenie w sobie tego typu postawy w stosunku do rozmaitych nie przewidzia­nych, coraz liczniejszych w codziennym życiu niekorzystnych sytuacji spełni dużo lepszą i efektywniejszą rolę kojąco–leczniczą niż długotrwałe, intensywne le­czenie farmakologiczne, częste wizyty u lekarzy, lub też pobyt w szpitalu.

Zaburzenia rytmu pracy serca, czyli arytmie, pochodzą z zaburzeń rytmiczności lub częstotliwości powstawania bodźców, lub też z zaburzeń ich przewodzenia, czyli tzw. bloków. Mogą też wreszcie występować z powodu nadpobudliwości mięśnia serca i jego nadmiernego reagowania na bodźce z tzw. pozazatokowych ośrodków bodź­cotwórczych. W takich przypadkach do­chodzi do zmian częstości lub nieregular-ności pracy serca.
Zmiany rytmu serca polegają na:
© przyspieszeniu lub zwolnieniu prawid­łowego, tzn. zatokowego, rytmu serca z zachowaniem regularności pobudzeń,
» pojawieniu się ewolucji dodatkowych, wyzwalanych z różnych ognisk bodź­cotwórczych,
•    wypadaniu    oczekiwanych    ewolucji
pracy serca,
•    bezładnym pojawianiu się komorowych ewolucji serca na skutek nieregularne­
go, chaotycznego przewodzenia pobu­dzeń z przedsionków na węzeł przedsionkowo-komorowy  i  następnie  na komory.Dokonując ogólnej charakterystyki zabu­rzeń częstości i rytmu pracy serca, przed­stawiono poniżej te ważniejsze i częściej występujące.

Wykonywanie opatrunków w domu
Jeśli okoliczności zmuszają nas do wyko­nywania opatrunku w domu, należy wcze­śniej przygotować odpowiednie środki opatrunkowe i narzędzia. Do prawidłowe­go wykonania opatrunku potrzebne są: jałowa gaza, wata, lignina, bandaże, przy­lepiec, środki zmywające i dezynfekujące, m.in. benzyna, spirytus, woda utleniona, a także nożyczki i szczypczyki (peseta). Przed przystąpieniem do opatrunku bez­względnie trzeba starannie umyć ręce w ciepłej wodzie z mydłem (jeśli nie ma wody bieżącej, należy poprosić kogoś o polewanie rąk czystą wodą), a następnie przetrzeć je spirytusem. Podczas opatrywania rany należy pamię­tać przede wszystkim o tym, aby jej nie zakazić. Po zmyciu brzegów rany środkiem odkażającym nakładamy na nią jałową ga­zę wyjętą bezpośrednio z opakowania. W celu utrzymania jałowości opatrunku najlepiej posługiwać się wygotowanymi szczypczykami. Nożyczki używane przy opatrunku także muszą być wyjałowione. Niekiedy ropiejące rany należy zgodnie z zaleceniem lekarza kąpać w wywarze z rumianku, w roztworze środka odkażają­cego (np. z Rivanolum) itp. Pozostałe czynności nie odbiegają od obowiązują­cych przy zakładaniu opatrunku. Resztki z poprzedniego opatrunku, a więc bandaże, wata, strzępy gazy, należy bez­zwłocznie palić. Nie wolno wyrzucać ich na śmietnik ani do ubikacji.

Wyjaławianie materiału opatrunkowego i narzędzi
Uzyskanie jałowego materiału opatrunko­wego w warunkach domowych jest bar­dzo trudne i kłopotliwe. W aptekach i skła­dach aptecznych znajdują się już gotowe wyjałowione paczuszki gazy. Opatrunki te należy przechowywać w suchym i czystym miejscu, najlepiej w zamkniętym słoju. Ot­wieramy je bezpośrednio przed użyciem.W przypadku trudności w uzyskaniu od­powiedniej ilości gotowego wyjałowione­go materiału opatrunkowego można zwró­cić się do ambulatorium, pod którego opie­ką znajduje się chory, z prośbą o wyjało­wienie materiału przygotowanego uprzed­nio w domu. Musi on być jednak od­powiednio opakowany, aby wyjałowienie było trwałe.